stress

Stresssysteem heeft update nodig

Stress is niet nieuw. “Te veel informatie is slecht voor de gezondheid”, was al nieuws in 1996 in de Volkskrant. Het is niet die informatie, die het probleem vormt. Het ligt aan ons stresssysteem wat zo’n vijfhonderd miljoen jaar geleden ontwikkeld is tot het niveau van een vis en waar daarna niet veel meer aan bijgespijkerd is. We moeten het er mee doen.

Stresssysteem heeft update nodig

De mens heeft het brein van een vis als het op stress aankomt. Een stresssysteem waaraan de evolutie over een periode van miljarden jaren heeft geslepen en dat voor de meeste organismen op aarde gedurende het grootste deel van de evolutie uitstekend voldeed. Het is echter niet toegerust op de moderne tijd. Vandaar de toename van burn-outs en depressies. Niet raar dat we massaal ziek worden van werkdruk, prikkels en slecht nieuws. Het systeem moet nodig een update hebben

Het instrumentarium van een vis

Homo sapiens stamt, net als alle andere organismen, af van de eencellige die zo’n tien miljard jaar na de oerknal op aarde ontstond. In de loop van de tijd werden de eencelligen meercelligen, ontstonden uit de meercelligen zeewormen en ontstond uit de zeewormen de vis. Al die soorten hadden te kampen met hun eigen stressoren, zoals infecties, voedselschaarste en verwondingen. Deels gingen ze die stressoren te lijf met de stressresponsen van hun voorgangers, deels ontwikkelden ze daarbovenop een nieuwe stressrepons.

Nadat de vis zijn intrede had gedaan, zo’n vijfhonderd miljoen jaar geleden, is aan het stressysteem van levende organismen niet meer zoveel toegevoegd. Dus wij moeten het als mens doen met het instrumentarium van een vis. Heel lang konden we daarmee prima uit de voeten. Onze voorvader reageerde op een stressor met een stressrespons die hem klaarmaakte om te vechten, te verstijven of te vluchten.

Stresssysteem reageert als in de oertijd

Boze tweets, toeterende automobilisten, eindeloze files.  Het zijn stressoren van de 21e eeuw waar je niet meteen van dood gaat, maar toch veroorzaken ze in het menselijk lichaam nog altijd dezelfde reacties als een brullende leeuw die onze voorvader deed schrikken. Zelfs op stressoren die puur psychisch zijn reageert het stresssysteem alsof we nog in de oertijd leven. Het produceert de heatshockeiwitten die de eencellige 3,5 miljard jaar geleden uitvond, wapent het lichaam tegen dreigende infecties door verwondingen en maakt ons klaar te vechten, verstijven of vluchten.

Zorg om iets werk ook als stressor

Tegenwoordig zijn deze reacties niet voldoende en leveren ze juist een hoop bijwerkingen. Allerlei gevoelens ontstaan die we stress noemen. Door overdosis aan nieuwe stressoren in de moderne tijd, hebben we steeds vaker last van stressgevoel. Stressoren zijn ook de zorgen die je hebt over de gevolgen van de klimaatverandering, angst voor terrorisme, of de eerder genoemde toename aan informatie verstrekking. Ook zaken die eigenlijk prettig horen te zijn, zoals vrijetijdsbesteding, uitgaan en sporten kunnen stress veroorzaken.

Alles is maakbaar

We moeten anders naar depressie, burn-out en overspannenheid gaan kijken. Dat is moeilijk, want wij mensen zijn gewend te denken vanuit een idee van maakbaarheid. We maken huizen, we maken schilderijen, we maken gerechten We bedenken wat het moet worden en gaan aan de slag. We werken van achteren naar voren. We hebben het resultaat, het doel, in ons hoofd en werken naar dat doel toe. En zo kijken we ook naar onszelf, alsof we zijn ‘gemaakt’.

Het kenmerk van het mechanisme achter de evolutie dat Darwin blootlegde, is juist het volkomen gebrek aan concept, plan, ontwerp of doel. De onbevattelijke waarheid die hij blootlegde, is dat de natuur al die miljarden jaren maar wat heeft gedaan, gestuurd door natuurlijke selectie, variatie en reproductie, met ons mensen als voorlopig resultaat, samen met nog vele andere vormen van leven. Wij mensen kunnen vergeleken worden met opgelapte roestbakken vol oude onderdelen, waaronder een alarmsysteem dat bij het minste of geringste schel begint te piepen.

Geen oplossing voor haperendstressysteem

De realiteit is dat er geen pasklare oplossing bestaat voor dat haperende stresssysteem. Het stresssysteem zelf gaat voorlopig niet veranderen, daarvoor verloopt evolutie te traag. En de hoeveelheid stressoren waarmee de mens zich omringt zal op korte termijn ook niet slinken. Hooguit kun je sommige stressoren uitschakelen. Letterlijk, door je mobiel uit te zetten of werk zo te organiseren dat je niet belachelijk vroeg je bed uit hoeft om massaal in de file te gaan staan. Of figuurlijk, door te beseffen dat veel stressoren zijn ingebeeld. Belangrijk is te beseffen hoe wij geworden zijn wie we zijn. Weten dat je de stijging van depressieachtige gevoelens niet los kunt zien van de explosieve toename van het aantal stressoren waarmee de moderne mens zichzelf heeft opgezadeld.

Mensen zij imperfecte mutanten

Begrijp dat alle mensen imperfecte mutanten zijn. Je kunt dan wat milder naar jezelf en anderen gaan kijken. Als Darwins evolutietheorie iets heeft duidelijk gemaakt, is het dat perfectie in de natuur niet bestaat. Kijk naar de mens, hij is tot veel in staat, maar hij is min of meer bij toeval ontstaan. Hij is zeker nog niet af, hij is permanent in verandering en dus per definitie onvolmaakt. Uiteindelijk zitten we allemaal in hetzelfde, gammele schuitje.

Bron: de Volkskrant “Ziek van de stress” van WILMA DE REK

Delen

Singlessite Nieuwsbrief

Vraag de gratis nieuwsbrief aan en ontvang tips en nieuwtjes over reizen, relaties, daten, reizen en uitgaan plus onze doe mee & win acties!

Gerelateerde berichten

By Linda ·
16 september 2022

Op zoek naar een nieuwe RC?

verzekering
By Tijmen ·
30 augustus 2022

Waar moet je op letten bij het afsluiten van een zorgverzekering?

geldzaken
By Tijmen ·
29 augustus 2022

Welke juridische hulp kan je krijgen bij een echtscheiding?

van date naar soa
By Moniek ·
25 augustus 2022

Beschermd: Van date tot SOA

Na een geweldige date met Mr. of Mrs. Right beland je in zijn of haar bed. Leuk! Toch? Of ging het allemaal net iets te snel en is je bedmaatje de ‘day after’ toch iets minder aantrekkelijk dan de avond ervoor? Geloof me: je bent echt niet de enige die dit overkomt.
verslaap je leven niet
By Moniek ·
23 juni 2022

Tips voor ochtendmensen die moeilijk hun bed uit komen

Dankzij deze tips kom je ’s ochtends sneller uit bed en ben je productiever. 
18 mei 2022

Weekendjeweg: Tips voor Singles

Ook in Nederland zijn er prachtige plekjes te vinden voor een heerlijk weekendje weg. Wat te denken van Texel of onze Domstad Utrecht? Relaxen en plezier maken kan uitstekend dicht bij huis. Zin in een gezellige weekendbreak met een vriend of vriendin? Bekijk snel onze tips!