alleen op bootje
23 August 2016

Je verantwoordelijkheid nemen voor eenzaamheid

„Voorkom voor je eigen bestwil dat je niets betekent voor anderen.” Dat vinden Jenny Gierveld (77), hoogleraar sociologie en pionier in het eenzaamheidsonderzoek, Joris Slaets (63), hoogleraar ouderengeneeskunde en directeur van de Leyden Academy, die onderzoek doet naar ouderdom, en Nienke Nieuwenhuizen (40), ouderenarts en voorzitter van haar beroepsvereniging Verenso.

Iets voor iemand betekenen

„Voorkom voor je eigen bestwil dat je niets betekent voor anderen.” Deze zin vind ik een echte binnenkomer, een die niet om de feiten heen draait. Wanneer je op oudere leeftijd je niet eenzaam wilt voelen, dan moet je daar in je vroege actieve leven bewust van zijn en daar naar leven. Door er voor te zorgen dat je iets gaat betekenen voor anderen, dan kun je altijd bij iemand terecht voor een praatje of een kopje koffie.

Taboe op eenzaamheid

Eenzaamheid, er heerst een enorm taboe op dit onderwerp. Het is bovendien een maatschappelijk probleem dat in alle leeftijdsgroepen speelt, hoewel ouderen een risicogroep vormen. Onderzoek toont dat 8 procent van de Nederlanders structureel eenzaam is, met een piek op hoge leeftijd. Want ouderen hebben te maken met het wegvallen van familie en vrienden, en zijn minder mobiel. De angst is dat het probleem van eenzaamheid zal groeien nu de overheid wil dat ouderen langer thuis blijven wonen.

Eenzaamheid niet met programma’s te bestrijden

Of je eenzaam bent, hangt van veel factoren af. Hoe je leven is verlopen, of je gezond bent geweest, je gedrag ten aanzien van anderen. Ben je iemand die altijd heeft geprobeerd in vertrouwen met anderen te praten? Of kun je dat niet? Als je eenzaam bent, heb je het gevoel dat het aantal contacten dat je hebt, minder is dan gewenst of verwacht. Of dat de kwaliteit van die contacten onvoldoende is. Wat eenzaamheid betekent, kan voor Jantje of Pietje totaal verschillend zijn. De één kan heel weinig contacten hebben, maar toch totaal tevreden zijn. Iemand met veel contacten kan zich juist heel eenzaam voelen. Eenzaamheid is een individuele ervaring, die kun je niet meten of met programma’s bestrijden. Want als je mensen benadert met ‘u bent eenzaam’, dan heb je al verloren”, zegt Slaets.

Je verantwoordelijkheid nemen voor eenzaamheid

De drie zijn het erover eens dat iedereen in eerste instantie zelf verantwoordelijk is voor het voorkomen van eenzaamheid op latere leeftijd. En daar bedoelen ze niet mee dat ouderen die zich eenzaam voelen, ineens vaker op de koffie moeten gaan bij de buurvrouw. Nee, ze hadden veel eerder een band moeten opbouwen met die buurvrouw.

Gierveld zegt dat je tijdens je actieve leven een konvooi van mensen om je heen moet vergaren. Een groep mensen met wie je altijd contact hebt gehouden. We hebben namelijk een konvooi nodig van verschillende type mensen – familieleden, vrienden, maar ook mensen om alleen gezellig koffie mee te drinken. Maar je, contact maken is niet af te dwingen. Mensen die weinig hebben opgebouwd in hun leven, zullen dat ook niet ineens leren. Dat maakt het lastig.

Netwerken met oog op toekomst

Op jonge leeftijd zou je al bewust een netwerk moeten inrichten met het oog op de toekomst. We denken ook te weinig na over hoe we het leven waardevol houden. De besluiten die je neemt als je 60 bent, zijn van groot belang voor als je 80 bent. Daar moet je bij stilstaan. Relaties opbouwen is al vroeg in je leven belangrijk. Wat je ook vroeg moet bedenken is netwerken te bouwen in verschillende leeftijdscategorieën. En dan vooral met jongeren. Wanneer je alleen maar vrienden hebt die 20 jaar ouder zijn dan jij, dan zullen zij normaal gesproken veel eerder overlijden. Ga dus ook zorgen dat je ook jongere vrienden om je heen verzamelt.

Langer thuiswonen minder eenzaam?

De vrees is dat het streven van de overheid om ouderen langer thuis te laten wonen eenzaamheid in de hand werkt. De laatste jaren zijn veel verzorgingshuizen gesloten. Alleen de verpleeghuizen waar ouderen complexe zorg nodig hebben blijven open. De overheid wil graag dat vrienden en familie langer zorgen voor naasten die thuis blijven wonen. Een deel van de zorg is kritisch over de afbouw van verzorgingshuizen. We kunnen eenzaamheid niet altijd oplossen. Maar in een instelling is er wel kans dat je mensen treft met wie je het kunt vinden.

Eenzaam door wie je bent geworden

Eenzaamheid is onafhankelijk van de bakstenen waar je tussen zit. Er is een verschil tussen chronische eenzaamheid en dips van eenzaamheid. Sommige mensen zijn chronisch eenzaam door de persoon die ze zijn geworden. Die mensen kunnen we niet helpen, ook niet in een geborgen setting. Wél help je de mantelzorgers ermee. Zij spelen in de thuissituatie een rol die ze niet aankunnen. Als wij hun last mede dragen in een instelling, worden de mantelzorgers minder eenzaam. Van de mantelzorger zou ook thuis alles aan zorg uit handen genomen moeten worden, behalve hun rol als geliefde.

Contact van ouderen met jongeren is niet af te dwingen

Gierveld zegt weinig  hoop te hebben dat ondanks alles wat we proberen de oudsten onder de ouderen nog uit hun eenzaamheid geholpen kunnen worden. We moeten nu zorgen dat de groep mensen van 45 tot 70 jaar niet in eenzaamheid belandt. Dat is onze opgave. Het is echter een illusie dat grote programma’s tegen eenzaamheid werken. Het zou logisch zijn de eenzaamheid bij ouderen te verlichten door ze in contact te brengen met jongeren. Maar dat is niet af te dwingen. En al helemaal niet te handhaven.

Contact maken is investeren

Gierveld is niet te spreken over die gekke zorgrobots, die voorgeprogrammeerde antwoorden geven. “Je moet aardig dement zijn om dat te accepteren als gezelschap,” zegt hij. Ook de andere twee zijn sceptisch en vinden het geen echt contact. Aan de andere kant beseffen zij ook dat zij nog  uit een generatie komen waarin persoonlijke relaties alleen face-to-face bestaan. Jongere generaties hebben voor hun gevoel echt contact via Whatsapp en dergelijke.

Nieuwenhuizen merkt op dat je tegenwoordig oma’s ziet appen met hun kleinkinderen. Veel ouderen hebben meer contact met hun kleinkinderen dan wij vroeger met onze grootouders. Maar appen kan alleen als er eerst echt contact bestaat. Die investering moet zijn gedaan in het normale leven.

Bron: NRC.next (22 aug 2016) “Ouderen moeten zélf eenzaamheid voorkomen”

Delen:
Facebook Twitter Icon

1 reacties

  1. Dat eenzaamheid niet met programma's is te bestrijden is niet juist. De meeste programma's zijn echter niet gemaakt voor de aanpak van eenzaamheid. Met deskundige hulp is er wel degelijk heel veel mogelijk!

    Jeannette Rijks | 24-08-2016
 

Singlessite Nieuwsbrief

Vraag de gratis nieuwsbrief aan en ontvang tips en nieuwtjes over reizen, relaties, daten, reizen en uitgaan plus onze doe mee & win acties!

Pijlers
Ja, mijn gegevens mogen gebruikt worden om mij speciale aanbiedingen te doen, ik ga daarom akkoord met de algemene voorwaarden van Singlessite.nl en het ontvangen van de nieuwsbrief.
 

gerelateerde artikelen

Eenzaam als single tijdens de feestdagen: 10 tips!

Mensen die wel een partner of gezin hebben, kiezen er vaker...

Eenzaamheid in coronatijd: praatje over het weer belangrijker dan gedacht

Een kopje koffie bij de buurman, een spontane ontmoeting in de...

Thuiswerken maakt singles ongelukkig

Het thuiswerken vanwege de coronacrisis trekt een zware wissel op singles.

1 op de 2 singles verliest de hoop om nog iemand nieuw te leren kennen

Of je nu single, pril verliefd of jaren getrouwd bent. Sinds...

Single en eenzaam kan leiden tot angst en depressie

Ruim een kwart van de Nederlanders tussen de 25 en 45...

singlessite gidsen

50+ dating gids

50 is het nieuwe dertig! Dat heeft...

50+ reizen gids

Met andere singles op vakantie...

50+ uitgaan gids

Het leven begint bij vijftig zeggen...

50+ singles gids

50plus singles genieten volop van...